طراحی بازارچه چشم و چراغ

چهارشنبه 11 فروردین 1400

مجله آرشیتکت سلام پلاس

  • معماران : ABAR Office
  • مساحت : 2654 m²
  • سال اجرا : 2018
  • عکس‌ها : Mostafa Delbarian, Ali Hosseinian, Deed Studio
  • طراحی و تولید شده توسط : Birjand Stone, Dyaco, Sanat Beton Chargh, Shargh Safety Glass, Sunmoon
  • تیم طراحی : Javad Khodaee, Abbas Fadaee
  • کارفرما : Sanat Beton Shargh Company
  • اجرا : Seyyed Mahdi Mahdizadeh, Mostafa Elahi
  • ناظر : Javad Khodaee, Farajollah Sadeghi
  • سرپرست بخش آجر : Seyyed Ruhollah Mahdizadeh
  • سرپرست گروه مرمت آجر : Hossein Farouji
  • طراحی قسمت سقف شیشه ای : Naghshe-Puya company, Mahdi Abbaspour
  • پژوهش : Reza Ashraf Yazdi
  • گرافیک مدیا : Mostafa Delbarian, Navid Maani Ghafouri
  • گرافیک منظر و محیط : Chapchin Studio
  • طراحی گرافیکی : Azam Soleimani
  • همکاران قسمت ارائه : Ahmad Farahi, Masoud Erfanian, Mona Rashidi
  • طراحی سازه : Javad Sirjani
  • تاسیسات برقی : Naser Gharavi
  • تاسیسات مکانیکی : Mohammad Gheitaghi
  • معمار ارشد : Javad Khodaee
  • شهر : Mashhad
  • کشور : Iran

شهر مشهد به عنوان دومین شهر پراکنده ایران، و همچنین یکی از بزرگترین شهرهای مذهبی در جهان است.

با این حال، با مشکلات اجتماعی و شهری زیادی دست و پنجه نرم کرده است. اولویت دادن به منافع فردی بر مردم و عدم پذیرش تنوع فرهنگی موجود باعث شده است که برخی از جامعه شناسان مشهد را “شهر ضد تعامل” بنامند. داشتن بیشترین میزان طلاق، درگیری و زاغه نشینی در ایران از مهمترین دلایل این نامگذاری است.

اگرچه ضد تعامل بودن، از طریق بسیاری از موارد، خود را در تحولات کالبدی شهری آشکار کرده است. تخریب گسترده مناطق تاریخی و بافت نامناسب شهر و ساخت و ساز ساختمان‌های بلند مرتبه، مهر تاییدی بر این موضوع است.

محل اجرای این پروژه مساحتی حدود 571 متر مربع در میان منطقه تاریخی و مجاور بنای تاریخی “گنبد سبز” است که میراث برجسته معماری با قدمت 400 ساله است.

نبد سبز در بین مردم بسیار مورد احترام است، زیرا آرامگاه عارف معروف دوره صفوی شیخ محمد مومن و محل اجتماعات اجتماعی است. تحولات جدید ساختمان‌های بلند در مجاورت این مقبره، بدون در نظر گرفتن منافع عمومی، موجب بی‌اعتباری حرمت محلی و قلبی آن شده است.

از طرف دیگر، به دلیل داشتن هدف تجاری سازی زمین توسط کارفرما، و بدون شک داشتن حداکثر سود حاصله از این پروژه، تفاوت فاهش بین شخصیت مورد انتظار کارفرما از ساختمان با فضای عمومی اطراف آن خصوصا بنای گنبد سبز به وجود می‌آمد این تفاوت‌ها در صورت عدم ارتباط و گفتگو به تضادِ منافع تبدیل می­شد.

از این رو، از اصلی‌­ترین مسائل در طراحیِ معماری بنا، تلاش برای برقراری ارتباط میانِ شاخصه‌های بنا با محیط اطرافش بوده است. به­ طوری که با وجود کاربری تجاری بتواند نقشی فرهنگی و را در بطن خود ایفا نماید.

با توجه به اینکه شهرداری فقط جواز ساخت یک ساختمان سه طبقه را مجاز می‌داند، ما می‌توانستیم طبق قوانین و مقررات دو طبقه دیگر نیز به آن اضافه کنیم.

در یک مکان حساس که ساختن یک ساختمان با سه طبقه تجاری بلندتر از بنای گنبد سبز خواهد بود، نه تنها از گرفتن دو طبقه اضافی امتناع کردیم، بلکه با تغییر نگرش مجوز رسمی را نیز تغییر دادیم و در نتیجه یک طبقه پایین‌تر از ارتفاع صفر برای تحقق بخشیدن به تقاضای کارفرما و کنترل مقیاس پروژه، با توجه به شکل و رابطه زمین با بنای اطراف، ساختمان بیشتر در زمین اجرا شد.

از این رو برای کنترل سطح اشغال و مقیاس، ساختمان در رابطه با زمین های اطراف، ساختمان با طبقه منفی ساخته شد و از حاشیه میدان نیز عقب نشینی کرد. همچنین با کنترل لبه دور تادور، بنا در درون کاملاً شفاف و به هم پیوسته و در بیرون تقریباً صلب و با کمترین گشودگی است.

در ادامه سعی شد تا با ایجاد فرورفتگی ها و نفوذپذیری بنا از قسمت بالا به سمت پایین، ساختاری سیال و شفاف، بر خلاف متد خطی مرسوم بازارچه ساخته شود در نتیجه‌ی آن پیوستگیِ فضایی، حرکتی، بصری و نوری در درون از دستاوردهای این استراتژی بود. در پایان، یکپارچگی فضایی، تداوم دید و گردش و انتقال نور از دستاوردهای این استراتژی بود.

تلاش برای برافروختن گفتگوی بین ساختمان و زمین باعث می شود بازارچه چشم و چراغ نسبت به تخریب های گسترده در منطقه تاریخی و میراث ارزشمند معماری آن انتقاد کند. این پیشرفت های موجود شهری مشهد نتایج ویرانگری را به همراه داشته است.

از یک طرف ، آجر به دلیل بازآفرینی شهری اخیر در شهر مشهد، یک متریال ارزان به حساب می‌آمد. از طرف دیگر، در نتیجه تخریب گسترده میراث معماری در منطقه تاریخی، آجر مانند زباله دور ریخته می شود. در نتیجه، برای نشان دادن صریح عمل اعتراضی، با اجرای آجرهای دفع شده تاریخی، به تصمیم نهایی ساخت کل شکل بازار (به ویژه در لبه داخلی و خارجی) رسیدیم.

تعداد 230000 آجر 60 تا 300 ساله از منطقه تاریخی شهر مشهد، به مساحت 1000 هکتاری جمع شده است. اگر کمک مردم نبود نمی‌توان به این مهم دست یافت.

با توجه به چالش‌های فنی، تفاوت‌های واضح بین آجرها در اندازه، رنگ و بافت وجود داشت. این پروژه توسط “مرمت کاران” انجام شد. سرانجام، در ارتباط با زمینه و عصر جدید، متریال جدیدی مانند فلز و شیشه در کنار آجرها استفاده شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مقالات

تماس با ما
محصولات

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به آرشیتکت‌سلام است | 1399